Filosofie: Denken over het leven

Cursus

Filosofie: Denken over het leven

De cursus Denken over het leven is een brede, veelzijdige introductie in het filosoferen over het leven. Het beslaat de vijf belangrijkste domeinen in de filosofie: kennisleer, wijsgerige antropologie, esthetica, metafysica en ethiek. Elk onderdeel bestaat uit vijf lessen van 2,5 uur.

Per domein behandelen we de centrale vragen en klassieke concepten, met aandacht voor kritisch denken en enkele invloedrijke filosofen. De nadruk ligt op het zelf leren filosoferen: onderscheidingen maken, aannames onderzoeken en het vanzelfsprekende, 'naïeve' alledaagse denken openbreken. Dat vraagt enige concentratie. Dit is geen populariserend overzicht, maar filosofie zoals ze bedoeld is: uitdagend, analyserend en verrassend.

Per domein komen enkele kernvraagstukken aan bod. Kennisleer stelt vragen over wat kennis eigenlijk is en wat het betekent om iets zeker te weten. Bij wijsgerige antropologie leer je nadenken over wat het eigenlijk betekent om mens te zijn — en daarmee ook: wat 'menselijkheid' en 'onmenselijkheid' betekenen, en wat ons onderscheidt van andere dieren en dingen. In de esthetica onderzoek je wat de concepten schoonheid, kunst, smaak en waarde betekenen — niet als kunstgeschiedenis, maar als filosofie van de kunst. Het blok metafysica gaat over grondovertuigingen, over wat 'echt' is, over schijn en zijn: over wat het betekent te menen dat bijvoorbeeld de ziel, de vrije wil of zoiets als god wel of niet echt bestaat. En de ethiek onderzoekt wat goed en kwaad zouden kunnen betekenen, welke perspectieven er bestaan op de morele afweging, en welke betekenissen rechtvaardigheid kan hebben.

Gaandeweg leer je het filosofische denken vanuit verschillende wegen en richtingen te benaderen. Je leert het verschil tussen wetenschap en filosofie kennen, de waarde van gedachte-experimenten, en het doorvragen en kritisch bekijken van zaken vanuit uiteenlopende perspectieven. Je leert analytische onderscheidingen maken, je bewust worden van mogelijke andere betekenissen, en omgaan met onzekere kennis. Je maakt kennis met belangrijke filosofen, centrale thema's en technische concepten die het denken over het leven inzichtelijker, kritischer en zinvoller maken.

Door de inbreng van drie docenten leer je omgaan met verschillende benaderingen, een eigen persoonlijke aanpak en uiteenlopende passies voor het vak. Zo ervaar je iets essentieels: filosofie is geen eenheid, geen leer of dogma. Filosoferen is net zo divers als mensen kunnen zijn.

Deze cursus biedt je de kans om werkelijk kritisch te leren nadenken — niet als vaardigheid, maar als houding. Vanuit het concrete leven, via abstracties, zijwegen en dwaalwegen, leer je scherper grip en begrip te krijgen op datzelfde leven waarin we allemaal onvermijdelijk geworpen zijn.