Filosoferen over vrijheid

Cursus

Filosoferen over vrijheid

De bekende 20^eeeuwse filosoof Janis Joplin zei/zong het in 1970 aldus: “Freedom is just another word for nothin' left to lose.” Vrijheid: een van de vaakst genoemde – en gevoelde – waarden voor mensen overal ter wereld en in allerlei verschillende tijden. En misschien daardoor wel ook een van de meest overdachte begrippen in de geschiedenis van de filosofie.

Hoe heeft het filosofisch denken over vrijheid zich in de loop der eeuwen ontwikkeld? Denk aan Socrates, Plato en Aristoteles; de Stoïcijnen; kerkvaders als Augustinus en Thomas van Aquino; verlichte filosofen als Spinoza, Kant en John Stuart Mill; of meer hedendaagse denkers als Isaiah Berlin en Hannah Arendt. Wat hebben zij over de menselijke vrijheid te melden, niet op de laatste plaats in reactie op elkaar?

En hoe verhoudt zich het filosofische denken over de vrije wil tot recente inzichten uit psychologie en evolutiebiologie? Bestaat die vrije wil nu wel of niet? En als ze dan wel – of níet – bestaat, wat betekent dat dan voor verantwoordelijkheid en schuld, pech of juist geluk? We verkennen deze vragen aan de hand van actuele voorbeelden en fragmenten uit documentaires of films.